ARTROZA KOD SPORTSKIH POVREDA

Artroza (osteoartritis) je najčešća bolest zglobova u svetu. Predstavlja oboljenje koštano-mišićno-zglobnog sistema nastalo usled oštećenja hrskavice zbog prirodnog starenja ili prethodnih oštećenja zglobova brojnim faktorima. Ova bolest se među pacijentima najčešće vezuje za pomenuti fiziološki proces starenja. Međutim, ovo je samo jedan od uzroka ove bolesti.

Jedan od važnih činilaca koji može da utiče na proces nastanka osteoartroze je prekomerna fizička aktivnost, odnosno rekreativno i/ili profesionalno bavljenje sportom koje prate brojne, veoma često, ponavljane povrede zglobova, pre svih zgloba kolena, ali i ostalih zglobova (rame, lakat, kuk, skočni zglob, zglobovi šake). Svedoci smo činjenice da se pomera starosna  granica uključivanja u profesionalni ritam treninga prema nižim starosnim grupama (veoma često period rane adolescencije), da su veoma često sportisti izloženi velikim naporima u kontinuitetu, kako u periodu trenažnog procesa (i po dva treninga dnevno tokom priprema, ali i u takmičarskoj sezoni), tako i takmičarskog perioda, kada utakmice igraju u ritmu nedelja- sreda- nedelja.

Rekerativci sa druge strane, zbog modernog stila života i malo vremena za odgovarajuću pripremu, često bez (inače) obaveznog zagrevanja, ulaze u rizične sportske aktivnosti, posebno u kolektivnim sportovima:
fudbal, košarka, odbojka, koje vremenom dovode do povreda zglobova, koje se manifestuju bolom i/ ili ograničenom pokretljivošću u povređenom zglobu. I kod jedne i kod druge grupe sportista kontinuirani stres i opterećenje zglobova vode ka mikrotraumama, te sledstvenoj degeneraciji, odnosno oštešenju zglobne hrskavice.

Jedan od načina kojim možemo da utičemo na prevenciju oštećenja hrskavice kod sportista jeste pregled lekara specijaliste medicine sporta u pravcu ispitivanja stanja zglobnih struktura, funkcije zglobova i jačine mišića važnih za normalnu funkciju, pre svega velikih zglobova u koje spadaju zglob kolena i kuka. Nakon ovih pregleda, ukoliko se ustanovi određeni stepen oštećenja hrskavice, lekar bi trebao da, uz savet za eventulanu promenu higijensko- dijetetskog
režima- smanjenje telesne težine (kao značajnog faktora koji može da utiče na dalji tok oboljenja zgloba), nošenje udobne i adekvatne obuće, usmerenja ka sportovima kod kojih ima minimalnog rizika za pogorašanje detektovanog stanja, pacijentu da savet za započinjanje pravovremene medikamentozne terapije.

Ova terapija u prvoj liniji podrazumeva  primenu hondroprotektora koju bi osobe koje se bave sportom profesionalno ili rekreativno, bez obzira na životnu dob u kojoj je detektovano oštećenje hrskavice, trebale da u kontinuitetu uzimaju najmanje 3-4 meseca. Poželjno je da se ova terapija kod oštećenja hrskavice otkrivenih u ranoj fazi uzima i godinu dana u kontinuitetu jer je tada efekat terapije još povoljniji po pacijenta. Jasni klinički dokazi za ove tvrdnje postoje kod primene glukozamin sulfata- konkretno, kristalnog glukozamin sulfata u dozi od 1500 mg koji se uzima jednom dnevno u gore pomenutim intervalima- kontinuirano najmanje 3-4 meseca (ukoliko želimo da utičemo na smanjene bola i bolju pokretljivost zgloba) ili godinu dana (ukoliko želimo da delujemo i u pravcu zaustavljanja daljeg oštećenja hrskavice).

Kada imamo značajna oštećenja zglobova, kakva su pre svega (u poslednje vreme sve češća) ona nakon povreda prednjeg ukrštenog ligamenta kolena i povrede meniskusa kolena, pravovremena primena opisane hondroprotektivne terapije nakon adekvatnog, veoma često hirurškog zbrinjavanja pomenutih povreda, je još značajnija. Pored činjenice da lekar specijalista
medicine sporta treba na ovaj način da razmišlja o protokolu lečenja oštećenja hrskavice zglobova, veoma važna je svest svih učesnika u sportskim aktivnostima koji su vezani za sportiste- roditelja, trenera, fizioterapeuta i ostalih sportskih radnika.
Bitnu ulogu mogu imati i zaposleni u apotekama, koji svojim savetom mogu pomoći sportisti da na vreme krene sa hondroprotektivnom terapijom koja će mu olakšati tegobe, omogućiti njihovo saniranje i nastavak bavljenja sportom.

Sve ovo ima i značaj na duže staze- što se ranije krene sa hondroprotektivnom terapijom kada ustanovimo oštešenje hrskavice zglobova kod sportista, manja je verovatnoća razvoja atroze kao krajnje, i ukoliko se predloženi model terapije ne primeni, neizbežne posledice u starijoj životnoj dobi sa mnogo težim posledicama.

 

Pripremio:
Dr Vladimir Krstić
Specijalizant medicine sporta